सामवेदः/कौथुमीया/संहिता/उत्तरार्चिकः/2.2 द्वितीयप्रपाठकः/2.2.2 द्वितीयोऽर्द्धः

१

एत असृग्रमिन्दवस्तिरः पवित्रमाशवः ।

विश्वान्यभि सौभगा ।। ८३० ।। ऋ. ९.६२.१

विघ्नन्तो दुरिता पुरु सुगा तोकाय वाजिनः ।

त्मना कृण्वन्तो अर्वतः ।। ८३१ ।।

कृण्वन्तो वरिवो गवेऽभ्यर्षन्ति सुष्टुतिं ।

इडामस्मभ्यं संयतं ।। ८३२ ।।

२

राजा मेधाभिरीयते पवमानो मनावधि ।

अन्तरिक्षेण यातवे ।। ८३३ ।।

आ नः सोम सहो जुवो रूपं न वर्चसे भर ।

सुष्वाणो देववीतये ।। ८३४ ।।

आ न इन्दो शतग्विनं गवां पोषं स्वश्व्यं ।

वहा भगत्तिमूतये ।। ८३५ ।।

३

तं त्वा नृम्णानि बिभ्रतं सधस्थेषु महो दिवः ।

चारुं सुकृत्ययेमहे ।। ८३६ ।।

संवृक्तधृष्णुमुक्थ्यं महामहिव्रतं मदं ।

शतं पुरो रुरुक्षणिं ।। ८३७ ।।

अतस्त्वा रयिरभ्ययद्राजानं सुक्रतो दिवः ।

सुपर्णो अव्यथी भरत् ।।८३८ ।।

अधा हिन्वान इन्द्रियं ज्यायो महित्वमानशे ।

अभिष्टिकृद्विचर्षणिः ।। ८३९ ।।

विश्वस्मा इत्स्वर्दृशे साधारणं रजस्तुरं ।

गोपामृतस्य विर्भरत् ।।८४० ।।

४

इषे पवस्व धारया मृज्यमानो मनीषिभिः ।

इन्दो रुचाभि गा इहि ।। ८४१ ।।

पुनानो वरिवस्कृध्यूर्जं जनाय गिर्वणः ।

हरे सृजान आशिरं ।। ८४२ ।।

पुनानो देववीतय इन्द्रस्य याहि निष्कृतं ।

द्युतानो वाजिभिर्हितः ।। ८४३ ।।

५

अग्निनाग्निः समिध्यते कविर्गृहपतिर्युवा ।

हव्यवाड्जुह्वास्यः ।। ८४४ ।।

यस्त्वामग्ने हविष्पतिर्दूतं देव सपर्यति ।

तस्य स्म प्राविता भव ।। ८४५ ।।

यो अग्निं देववीतये हविष्मां आविवासति ।

तस्मै पावक मृडय ।। ८४६ ।।

६

मित्रं हुवे पूतदक्षं वरुणं च रिशादसं ।

धियं घृताचीं साधन्ता ।। ८४७ ।। ऋ. १.२.७

ऋतेन मित्रावरुणावृतावृधावृतस्पृशा ।

क्रतुं बृहन्तमाशाथे ।। ८४८ ।।

कवी नो मित्रावरुणा तुविजाता उरुक्षया ।

दक्षं दधाते अपसं ।। ८४९ ।।

७

इन्द्रेण सं हि दृक्षसे संजग्मानो अबिभ्युषा ।

मन्दू समानवर्च्चसा ।। ८५० ।।

आदह स्वधामनु पुनर्गर्भत्वमेरिरे ।

दधाना नाम यज्ञियं ।। ८५१ ।।

वीडु चिदारुजत्नुभिर्गुहा चिदिन्द्र वह्निभिः ।

अविन्द उस्रिया अनु ।। ८५२ ।।

८

ता हुवे ययोरिदं पप्ने विश्वं पुरा कृतं ।

इन्द्राग्नी न मर्धतः ।। ८५३ ।। ऋ. ६.६०.४

उग्रा विघनिना मृध इन्द्राग्नी हवामहे ।

ता नो मृडात ईदृशे ।। ८५४ ।।

हथो वृत्राण्यार्या हथो दासानि सत्पती ।

हथो विश्वा अप द्विषः ।। ८५५ ।।

९

अभि सोमास आयवः पवन्ते मद्यं मदं ।

समुद्रस्याधि विष्टपे मनीषिणो मत्सरासो मदच्युतः ।। ८५६ ।।

तरत्समुद्रं पवमान ऊर्मिणा राजा देव ऋतं बृहत् ।

अर्षा मित्रस्य वरुणस्य धर्मणा प्र हिन्वान ऋतं बृहत् ।।८५७ ।।

नृभिर्येमाणो हर्यतो विचक्षणो राजा देवः समुद्र्यः।।८५८।।

१०

तिस्रो वाच ईरयति प्र वह्निरृतस्य धीतिं ब्रह्मणो मनीषां ।

गावो यन्ति गोपतिं पृच्छमानाः सोमं यन्ति मतयो वावशानाः ।। ८५९ ।।

सोमं गावो धेनवो वावशानाः सोमं विप्रा मतिभिः पृच्छमानाः ।

सोमः सुत ऋच्यते पूयमानः सोमे अर्कास्त्रिष्टुभः सं नवन्ते ।। ८६० ।।

एवा नः सोम परिषिच्यमान आ पवस्व पूयमानः स्वस्ति ।

इन्द्रमा विश बृहता मदेन वर्धया वाचं जनया पुरन्धिं ।। ८६१ ।।

११

यद्याव इन्द्र ते शतंशतं भूमीरुत स्युः ।

न त्वा वज्रिन्त्सहस्रं सूर्या अनु न जातमष्ट रोदसी ।। ८६२ ।।

आ पप्राथ महिना वृष्ण्या वृषन्विश्वा शविष्ठ शवसा ।

अस्मां अव मघवन्गोमति व्रजे वज्रिञ्चित्राभिरूतिभिः ।। ८६३ ।।

१२

वयं घ त्वा सुतावन्त आपो न वृक्तबर्हिषः ।

पवित्रस्य प्रस्रवणेषु वृत्रहन्परि स्तोतार आसते ।। ८६४ ।।

स्वरन्ति त्वा सुते नरो वसो निरेक उक्थिनः ।

कदा सुतं तृषाण ओक आ गम इन्द्र स्वब्दीव वंसगः ।। ८६५ ।।

कण्वेभिर्धृष्णवा धृषद्वाजं दर्षि सहस्रिणं ।

पिशङ्गरूपं मघवन्विचर्षणे मक्षू गोमन्तमीमहे ।। ८६६ ।।

१३

तरणिरित्सिषासति वाजं पुरन्ध्या युजा ।

आ व इन्द्रं पुरुहूतं नमे गिरा नेमिं तष्टेव सुद्रुवं ।। ८६७ ।।

न दुष्टुतिर्द्रविणोदेषु शस्यते न स्रेधन्तं रयिर्नशत् ।

सुशक्तिरिन्मघवं तुभ्यं मावते देष्णं यत्पार्ये दिवि ।। ८६८ ।।

१४

तिस्रो वाच उदीरते गावो मिमन्ति धेनवः ।

हरिरेति कनिक्रदत् ।।८६९ ।।

अभि ब्रह्मीरनूषत यह्वीरृतस्य मातरः ।

मर्जयन्तीर्दिवः शिशुं ।। ८७० ।।

रायः समुद्रांश्चतुरोऽस्मभ्यं सोम विश्वतः ।

आ पवस्व सहस्रिणः ।। ८७१ ।।

१५

सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः ।

पवित्रवन्तो अक्षरं देवान्गच्छन्तु वो मदाः ।। ८७२ ।।

इन्दुरिन्द्राय पवत इति देवासो अब्रुवन् ।

वाचस्पतिर्मखस्यते विश्वस्येशान ओजसाः ।। ८७३ ।।

सहस्रधारः पवते समुद्रो वाचमीङ्खयः ।

सोमस्पती रयीणां सखेन्द्रस्य दिवेदिवे ।। ८७४ ।।

१६

पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते प्रभुर्गात्राणि पर्येषि विश्वतः ।

अतप्ततनूर्न तदामो अश्नुते शृतास इद्वहन्तः सं तदाशत ।। ८७५ ।।

तपोष्पवित्रं विततं दिवस्पदेऽर्चन्तो अस्य तन्तवो व्यस्थिरन् ।

अवन्त्यस्य पवीतारमाशवो दिवः पृष्ठमधि रोहन्ति तेजसा ।। ८७६ ।।

अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा मिमेति भुवनेषु वाजयुः ।

मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमा दधुः ।। ८७७ ।।

१७

प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे ।

उपस्तुतासो अग्नये ।। ८७८ ।।

आ वंसते मघवा वीरवद्यशः समिद्धो द्युम्न्याहुतः ।

कुविन्नो अस्य सुमतिर्भवीयस्यच्छा वाजेभिरागमत् ।।८७९ ।।

१८

तं ते मदं गृणीमसि वृषणं पृक्षु सासहिं ।

उ लोककृत्नुमद्रिवो हरिश्रियं ।। ८८० ।।

येन ज्योतींष्यायवे मनवे च विवेदिथ ।

मन्दानो अस्य बर्हिषो वि राजसि ।। ८८१ ।।

तदद्या चित्त उक्थिनोऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा ।

वृषपत्नीरपो जया दिवेदिवे ।। ८८२ ।।

१९

श्रुधी हवं तिरश्च्या इन्द्र यस्त्वा सपर्यति ।

सुवीर्यस्य गोमतो रायस्पूर्धि महां असि ।। ८८३ ।।

यस्त इन्द्र नवीयसीं गिरं मन्द्रामजीजनत् ।

चिकित्विन्मनसं धियं प्रत्नामृतस्य पिप्युषीं ।। ८८४ ।।

तमु ष्टवाम यं गिर इन्द्रमुक्थानि वावृधुः ।

पुरूण्यस्य पौंस्या सिषासन्तो वनामहे ।। ८८५ ।।