सामवेदः/कौथुमीया/संहिता/पूर्वार्चिकः/छन्द आर्चिकः/1.1.2 द्वितीयप्रपाठकः

पुरु त्वा दाशिवां वोचेऽरिरग्ने तव स्विदा ।

तोदस्येव शरण आ महस्य ॥ ९७ ॥

प्र होत्रे पूर्व्यं वचोऽग्नये भरता बृहत् ।

विपां ज्योतींषि बिभ्रते न वेधसे ॥ ९८ ॥

अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो ।

अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः ॥ ९९ ॥

अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवां देवयते यज ।

होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः ॥ १०० ॥

जज्ञानः सप्त मातृभिर्मेधामाशासत श्रिये ।

अयं ध्रुवो रयीणां चिकेतदा ॥ १०१ ॥

उत स्या नो दिवा मतिरदितिरूत्यागमत् ।

सा शन्ताता मयस्करदप स्रिधः ॥ १०२ ॥

ईडिष्वा हि प्रतीव्या३ं यजस्व जातवेदसं ।

चरिष्णुधूममगृभीतशोचिषं ॥ १०३ ॥

न तस्य मायया च न रिपुरीशीत मर्त्यः ।

यो अग्नये ददाश हव्यदातये ॥ १०४ ॥

अप त्यं वृजिनं रिपुं स्तेनमग्ने दुराध्यं ।

दविष्ठमस्य सत्पते कृधी सुगं ॥ १०५ ॥

श्रुष्ट्यग्ने नवस्य मे स्तोमस्य वीर विश्पते ।

नि मायिनस्तपसा रक्षसो दह ॥ १०६ ॥

प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे ।

उपस्तुतासो अग्नये ॥ १०७ ॥

प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुवीराभिस्तरति वाजकर्मभिः ।

यस्य त्वं सख्यमाविथ ॥ १०८ ॥

तं गूर्धया स्वर्णरं देवासो देवमरतिं दधन्विरे ।

देवत्रा हव्यमूहिषे ॥ १०९ ॥

मा नो हृणीथा अतिथिं वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एशः ।

यः सुहोता स्वध्वरः ॥ ११० ॥

भद्रो नो अग्निराहुतो भद्रा रातिः सुभग भद्रो अध्वरः ।

भद्रा उत प्रशस्तयः ॥ १११ ॥

यजिष्ठं त्वा ववृमहे देवं देवत्रा होतारममर्त्यं ।

अस्य यज्ञस्य सुक्रतुं ॥ ११२ ॥

तदग्ने द्युम्नमा भर यत्सासाहा सदने कं चिदत्रिणं ।

मन्युं जनस्य दूढ्यं ॥ ११३ ॥

यद्वा उ विश्पतिः शितः सुप्रीतो मनुषो विशे ।

विश्वेदग्निः प्रति रक्षांसि सेधति ॥ ११४ ॥

तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने ।

शं यद्गवे न शाकिने ॥ ११५ ॥

यस्ते नूनं शतक्रतविन्द्र द्युम्नितमो मदः ।

तेन नूनं मदे मदेः ॥ ११६ ॥

गाव उप वदावटे महि यज्ञस्य रप्सुदा ।

उभा कर्णा हिरण्यया ॥ ११७ ॥

अरमश्वाय गायत श्रुतकक्षारं गवे ।

अरमिन्द्रस्य धाम्ने ॥ ११८ ॥

तमिन्द्रं वाजयामसि महे वृत्राय हन्तवे ।

स वृषा वृषभो भुवत् ॥११९ ॥

त्वमिन्द्र बलादधि सहसो जात ओजसः ।

त्वं सन्वृषन्वृषेदसि ॥ १२० ॥

यज्ञ इन्द्रमवर्धयद्यद्भूमिं व्यवर्तयत् ।

चक्राण ओपशं दिवि ॥ १२१ ॥

यदिन्द्राहं तथा त्वमीशीय वस्व एक इत् ।

स्तोता मे गोसखा स्यात् ॥१२२ ॥

पन्यंपन्यमित्सोतार आ धावत मद्याय ।

सोमं वीराय शूराय ॥ १२३ ॥

इदं वसो सुतमन्धः पिबा सुपूर्णमुदरं ।

अनाभयिन्ररिमा ते ॥ १२४ ॥

उद्धेदभि श्रुतामघं वृषभं नर्यापसं ।

अस्तारमेषि सूर्य ।। १२५ ।।

यदद्य कच्च वृत्रहन्नुदगा अभि सूर्य ।

सर्वं तदिन्द्र ते वशे ।। १२६ ।।

य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुं ।

इन्द्रः स नो युवा सखा ।। १२७ ।।

मा न इन्द्राभ्याऽऽ३ दिशः सूरो अक्तुष्वा यमत ।

त्वा युजा वनेम तत् ।।१२८ ।।

एन्द्र सानसिं रयिं सजित्वानं सदासहं ।

वर्षिष्ठमूतये भर ।। १२९ ।।

इन्द्रं वयं महाधन इन्द्रमर्भे हवामहे ।

युजं वृत्रेषु वज्रिणं ।। १३० ।।

अपिबत्कद्रुवः सुतमिन्द्रः सहस्रबाह्वे ।

तत्राददिष्ट प्ॐस्यं ।। १३१ ।।

वयमिन्द्र त्वायवोऽभि प्र नोनुमो वृषन् ।

विद्धी त्वा३स्य नो वसो ।। १३२ ।।

आ घा ये अग्निमिन्धते स्तृणन्ति बर्हिरानुषक् ।

येषामिन्द्रो युवा सखा ।। १३३ ।।

भिन्धि विश्वा अप द्विषः परि बाधो जही मृधः ।

वसु स्पार्हं तदा भर ।। १३४ ।।

इहेव शृण्व एषां कशा हस्तेषु यद्वदान् ।

नि यामं चित्रमृञ्जते ।। १३५ ।।

इम उ त्वा वि चक्षते सखाय इन्द्र सोमिनः ।

पुष्टावन्तो यथा पशुं ।। १३६ ।।

समस्य मन्यवे विशो विश्वा नमन्त कृष्टयः ।

समुद्रायेव सिन्धवः ।। १३७ ।।

देवानामिदवो महत्तदा वृणीमहे वयं ।

वृष्णामस्मभ्यमूतये ।। १३८ ।।

सोमानां स्वरणं कृणुहि ब्रह्मणस्पते ।

कक्षीवन्तं य औशिजः ।। १३९ ।।

बोधन्मना इदस्तु नो वृत्रहा भूर्यासुतिः ।

शृणोतु शक्र आशिषं ।। १४० ।।

अद्य नो देव सवितः प्रजावत्सावीः सौभगं ।

परा दुःष्वप्न्यं सुव ।। १४१ ।।

क्वा३स्य वृषभो युवा तुविग्रीवो अनानतः ।

ब्रह्मा कस्तं सपर्यति ।। १४२ ।।

उपह्वरे गिरीणां सङ्गमे च नदीनां ।

धिया विप्रो अजायत ।। १४३ ।।

प्र सम्राजं चर्षणीनामिन्द्रं स्तोता नव्यं गीर्भिः ।

नरं नृषाहं मंहिष्ठं ।। १४४ ।।

अपादु शिप्रयन्धसः सुदक्षस्य प्रहोषिणः ।

इन्द्रोरिन्द्रो यवाशिरः ।। १४५ ।।

इमा उ त्वा पुरुवसोऽभि प्र नोनवुर्गिरः ।

गावो वत्सं न धेनवः ।। १४६ ।।

अत्राह गोरमन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यं ।

इत्था चन्द्रमसो गृहे ।। १४७ ।।

यदिन्द्रो अनयद्रितो महीरपो वृषन्तमः ।

तत्र पूषाभुवत्सचा ।। १४८ ।।

पौष्णः

गौर्धयति मरुतां श्रवस्युर्माता मघोनाम्

युक्ता वह्नी रथानां ।। १४९ ।।

उप नो हरिभिः सुतं याहि मदानां पते ।

उप नो हरिभिः सुतं ।। १५० ।।

इष्टा होत्रा असृक्षतेन्द्रं वृधन्तो अध्वरे ।

अच्छावभृथमोजसा ।। १५१ ।।

अहमिद्धि पितुष्परि मेधामृतस्य जग्रह ।

अहं सूर्य इवाजनि ।। १५२ ।।

रेवतीर्नः सधमाद इन्द्रे सन्तु तुविवाजाः ।

क्षुमन्तो याभिर्मदेम ।। १५३ ।।

सोमः पूषा च चेततुर्विश्वासां सुक्षितीनां ।

देवत्रा रथ्योर्हिता ।। १५४ ।।

पान्तमा वो अन्धस इन्द्रमभि प्र गायत ।

विश्वासाहं शतक्रतुं मंहिष्ठं चर्षणीनां ॥ १५५ ॥

प्र व इन्द्राय मादनं हर्यश्वाय गायत ।

सखायः सोमपाव्ने ॥ १५६ ॥

वयमु त्वा तदिदर्था इन्द्र त्वायन्तः सखायः ।

कण्वा उक्थेभिर्जरन्ते ॥ १५७ ॥

इन्द्राय मद्वने सुतं परि ष्टोभन्तु नो गिरः ।

अर्कमर्चन्तु कारवः ॥ १५८ ॥

अयं त इन्द्र सोमो निपूतो अधि बर्हिषि ।

एहीमस्य द्रवा पिब ॥ १५९ ॥

सुरूपकृत्नुमूतये सुदुघामिव गोदुहे ।

जुहूमसि द्यविद्यवि ॥ १६० ॥

अभि त्वा वृषभा सुते सुतं सृजामि पीतये ।

तृम्पा व्यश्नुही मदं ॥ १६१ ॥

य इन्द्र चमसेष्वा सोमश्चमूषु ते सुतः ।

पिबेदस्य त्वमीशिषे ॥ १६२ ॥

योगेयोगे तवस्तरं वाजेवाजे हवामहे ।

सखाय इन्द्रमूतये ॥ १६३ ॥

आ त्वेता नि षीदतेन्द्रमभि प्र गायत ।

सखायः स्तोमवाहसः ॥ १६४ ॥

इदं ह्यन्वोजसा सुतं राधानां पते ।

पिबा त्वा३स्य गिर्वणः ॥ १६५ ॥

महां इन्द्रः पुरश्च नो महित्वमस्तु वज्रिणे ।

द्यौर्न प्रथिना शवः ॥ १६६ ॥

आ तू न इन्द्र क्षुमन्तं चित्रं ग्राभं सं गृभाय ।

महाहस्ती दक्षिणेन ॥ १६७ ॥

अभि प्र गोपतिं गिरेन्द्रमर्च यथा विदे ।

सूनुं सत्यस्य सत्पतिं ॥ १६८ ॥

कया नश्चित्र आ भुवदूती सदावृधः सखा ।

कया शचिष्ठया वृता ॥ १६९ ॥

त्यमु वः सत्रासाहं विश्वासु गीर्ष्वायतं ।

आ च्यावयस्यूतये ॥ १७० ॥

सदसस्पतिमद्भुतं प्रियमिन्द्रस्य काम्यं ।

सनिं मेधामयासिषं ॥ १७१ ॥

ये ते पन्था अधो दिवो येभिर्व्यश्वमैरयः ।

उत श्रोषन्तु नो भुवः ॥ १७२ ॥

भद्रंभद्रं न आ भरेषमूर्जं शतक्रतो ।

यदिन्द्र मृडयासि नः ॥ १७३ ॥

अस्ति सोमो अयं सुतः पिबन्त्यस्य मरुतः ।

उत स्वराजो अश्विना ॥ १७४ ॥

ईङ्खयन्तीरपस्युव इन्द्रं जातमुपासते ।

वन्वानासः सुवीर्यं ।। १७५ ।।

न कि देवा इनीमसि न क्या योपयामसि ।

मन्त्रश्रुत्यं चरामसि ।। १७६ ।।

दोषो आगाद्बृहद्गाय द्युमद्गामन्नाथर्वण ।

स्तुहि देवं सवितारं ।। १७७ ।।

एषो उषा अपूर्व्या व्युच्छति प्रिया दिवः ।

स्तुषे वामश्विना बृहत् ।।१७८ ।।

इन्द्रो दधीचो अस्थभिर्वृत्राण्यप्रतिष्कुतः ।

जघान नवतीर्नव ।। १७९ ।।

इन्द्रेहि मत्स्यन्धसो विश्वेभिः सोमपर्वभिः ।

महां अभिष्टिरोजसा ।। १८० ।।

आ तू न इन्द्र वृत्रहन्नस्माकमर्धमा गहि ।

महान्महीभिरूतिभिः ।। १८१ ।।

ओजस्तदस्य तित्विष उभे यत्समवर्तयत् ।

इन्द्रश्चर्मेव रोदसी ।। १८२ ।।

अयमु ते समतसि कपोत इव गर्भधिं ।

वचस्तच्चिन्न ओहसे ।। १८३ ।।

वात आ वातु भेषजं शम्भु मयोभु नो हृदे ।

प्र न आयूंषि तारिषत् ।।१८४ ।।

यं रक्षन्ति प्रचेतसो वरुणो मित्रो अर्यमा ।

न किः स दभ्यते जनः ॥ १८५ ॥

 णो यथा पुराश्वयोत रथया ।

वरिवस्या महोनां ॥ १८६ ॥

इमास्त इन्द्र पृश्नयो घृतं दुहत आशिरं ।

एनामृतस्य पिप्युषीः ॥ १८७ ॥

अया धिया च गव्यया पुरुणामन्पुरुष्टुत ।

यत्सोमेसोम आभुवः ॥ १८८ ॥

पावका नः सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती ।

यज्ञं वष्टु धियावसुः ॥ १८९ ॥

क इमं नाहुषीष्वा इन्द्रं सोमस्य तर्पयात् ।

स नो वसून्या भरात् ॥१९० ॥

आ याहि सुषुमा हि त इन्द्र सोमं पिबा इमं ।

एदं बर्हिः सदो मम ॥ १९१ ॥

महि त्रीणामवरस्तु द्युक्षं मित्रस्यार्यम्णः ।

दुराधर्षं वरुणस्य ॥ १९२ ॥

त्वावतः पुरूवसो वयमिन्द्र प्रणेतः ।

स्मसि स्थातर्हरीणां ॥ १९३ ॥